آستان مقدس حضرت احمدبن موسی الکاظم شاهچراغ (ع) رهیافت فرهنگ دینی 2588-7475 8 دوره جدید، شماره 10 2025 08 23 A Study of the Literary and Rhetorical Stylistics of Sahifa Sajjadiya (The Psalms of Muhammad's Family, peace be upon them) بررسی سبک‌شناسی ادبی و بلاغی صحیفه سجادیه (زبور آل محمّد صلی‌الله‌علیه‌وآله) 6 33 236657 FA سیدعلی رضا حجازی دکترای زبان و ادبیات فارسی، دارای تحصیلات حوزوی، درس خارج 15 سال، استادیار و عضو هیأت علمی دانشگاه قم، قم، ایران. Journal Article 2025 01 20 The Sahifa al-Sajjadiyya (The Psalms of the Family of Muhammad, peace be upon him and his family), the enduring legacy of Imam Sajjad (peace be upon him), is a devotional text that provides a means of intimate communication with the unparalleled God, expressing needs and the believer's sense of alienation in a world filled with deceit. This study, employing a descriptive-analytical method with a stylistic approach, seeks to answer the question of the stylistic features of this work, at what levels and with which elements they are manifested, and how they serve to convey profound religious and mystical concepts. The findings indicate that Imam Sajjad (peace be upon him), in this book, through the use of eloquent vocabulary, innovative combinations, and rhythmic sentences in the form of supplication, engages in teaching theology and self-knowledge, and by the artful application of various rhetorical devices such as metaphor, allusion, allegory, rhyme, and emphasis, vividly embodies his profound perspective. The stylistic analysis of the Sahifa has been conducted at three levels: linguistic (sound, word, sentence), literary and rhetorical (examining the employed literary devices), and intellectual (themes of monotheism, moral teaching, and mysticism). At the linguistic level, the balance of sounds and meaningful repetitions; at the rhetorical level, variety and subtlety in the use of figures of speech; and at the intellectual level, the unity of a profound mystical perspective are among the prominent characteristics of the style of this book. The result is that the style of Sahifa Sajjadiya is not merely a mode of expression, but rather a reflection of the unique discourse of Imam Sajjad (peace be upon him), in which form and meaning, word and thought, emotion and reason are intertwined to create an everlasting text that both nourishes the hearts of the eager and serves as an unparalleled model for the literature of prayer and supplication. صحیفه سجّادیه (زبور آل محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله)، یادگار ماندگار امام سجّاد (علیه‌السلام)، متنی نیایشی است که عرصه‌ای برای راز و نیاز با خدای بی‌همتا، عرض حاجت و بیان غربت مؤمن در جهانی آکنده از فریب به شمار می‌آید. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد سبک‌شناختی، در پی پاسخ به این پرسش است که ویژگی‌های سبکی این اثر در چه سطوح و با چه مؤلفه‌هایی تجلی یافته و چگونه در خدمت انتقال مفاهیم بلند اعتقادی و عرفانی قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد امام سجّاد (علیه‌السلام) در این کتاب، با بهره‌گیری از واژگان فصیح، ترکیبات بدیع و جملاتی موزون در قالب مناجات، به تعلیم خداشناسی و خودشناسی پرداخته و با کاربرد هنرمندانه‌ی صنایع بلاغی متنوعی چون مجاز، کنایه، استعاره، سجع و التفات، دیدگاه عمیق خویش را به صورتی ملموس تجسم بخشیده است. واکاوی سبکی صحیفه در سه سطح زبانی (آوا، واژه و جمله)، ادبی و بلاغی (با بررسی صنایع ادبی به کار رفته) و فکری (مضامین توحیدی، تربیتی و عرفانی) انجام شده است. در سطح زبانی، موازنه های آوایی و تکرارهای معنادار؛ در سطح بلاغی، تنوع و ظرافت در کاربرد صور خیال و در سطح فکری، وحدت نگرش عمیق عرفانی، از شاخصه‌های بارز سبک این کتاب است. نتیجه آنکه سبک صحیفه سجّادیه، تنها یک شیوه‌ی بیانی نیست، بلکه تجلی گفتمان ویژه‌ی امام سجّاد (علیه‌السلام) است که در آن، صورت و معنا، لفظ و اندیشه و عاطفه و تعقل در هم تنیده‌اند تا متنی جاودانه خلق شود که هم مایه‌ی سیراب شدن دل‌های مشتاق است و هم الگویی بی‌بدیل برای ادبیات دعا و مناجات.

https://www.farhangedini.ir/article_236657_99f4380368b41263f37ebc359080f112.pdf