کندوکاوی ‌در شاخصه‌های مدیریت اسلامی؛ با محوریت مدیریت علوی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت اصلاح و کیفرهای قضایی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، طلبه سطح دو و سه حوزه علمیه خراسان

2 دانشجوی فقه و حقوق، دانشگاه شهید مطهری (ره)

3 استادیار و مدیر کارگروه وقف دانشگاه علوم اسلامی رضوی

چکیده

بحث مدیریت همواره به‌عنوان یکی از عناصر مهم و کلیدی در طول تاریخ و تمدن بشری مطرح بوده است. انسان همواره در طول تاریخ با شیوه­ها و روش­های مختلف مدیریتی روبه‌رو بوده است و آن را تجربه کرده است. اگرچه، نوع مدیریت به فرهنگ و ارزش‌های موجود آن جامعه بستگی دارد و قطعاً یک روش نمی‌تواند نسخه‌ای فراگیر برای همه جوامع مختلف باشد. در اسلام مدیریت بر اساس اندیشه الهی و معنوی با رویکرد «امانت الهی بودن» پایه‌گذاری شده است. از دیدگاه اسلام، درواقع مدیریت امانتی است که به مدیر واگذارشده است. اسلام همواره نگاه خاصی نسبت به مدیریت دارد و مدیریت و حاکمیت را به‌طور مطلق از آن خداوند می‌داند. پیامبران، امامان و اولیای خدا و صالحان هم بر اساس احکام، دستورات و فرمان‌های الهی نقش ارزنده‌ای را در هدایت بشر ایفا می‌نمایند. حضرت علی(ع) خطاب به «اشعث بن قیس» والی آذربایجان می‌نویسد: «و ان عملک لیس لک یطعمه و لکنه فی عنقک امانه... لیس لک ان تفتات فی رعیه و لا تخاطر الا بوثیقه و فی یدیک مال من مال الله عز و جل و انت من خزانه» (نهج ابلاغه، نامه 5) «مدیریت و حکمرانی برای تو طعمه نیست، بلکه آن مسئولیت در گردن تو امانت است... وظیفه نداری در کار مردم، به میل و خواسته شخصی عمل کنی و یا بدون ملاک معتبر و فرمان قانونی، به کار بزرگ دست بزنی. اموالی که در دست توست از آن خداوند می‌باشد و تو خزانه‌دار آن هستی. » با عنایت به اهداف این پژوهش، گوشه‌هایی از مبانی مدیریت اسلامی و اندیشه‌های والای مدیریتی امیرالمؤمنین علی(ع) را با استفاده از سرچشمه جوشان نهج‌البلاغه بازشناسی کردیم و در نتیجه برتری مدیریت اسلامی را که مبتنی بر وحی الهی است بر دیگر اقسام مدیریت نمایان ساختیم.

کلیدواژه‌ها