2
دانشآموخته کارشناسی ارشد تاریخ تشیع دانشگاه پیام نور
چکیده
آرامگاه احمد فرزند امام موسیکاظم(ع) و برادر امام رضا(ع)، معروف به شاهچراغ از مقبره ها و مزارهایی است که بسیار مورد اقبال شیعیان و محل تجمع مردمی در بسیاری از بزنگاههای تاریخی است. درباره زندگی حضرت شاهچراغ(ع)، اطلاع دقیقی در دست نیست؛ اما برخی منابع، درگذشت او را در ۲۰۳ قمری تخمین زدهاند. این بارگاه در طول تاریخ خود شاهد بسیاری از حوادث سیاسی این مرز و بوم و به خصوص در شهر شیراز بوده است. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی نقش مقبره حضرت احمدبنموسیشاهچراغ(ع) در حوادث سیاسی از حکومت قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی است. پرسش اصلی این است که؛ این حرم، در حوادث سیاسی دوران حکومت قاجار تا دوره معاصر، چه تأثیراتی داشته است؟ و متولیان و زائران حرم در این جریانات چه نوع عملکردی داشتهاند؟ یافتههای این پژوهش نشان میدهد؛ تأثیرات سیاسی حرم حضرت شاهچراغ(ع) در شیراز از زمان قاجار تا انقلاب اسلامی عبارتند از: مؤثربودن در حرکتهای مردمی در دوره قاجار، نهضت تنباکو، کودتای ژاندارمری سال 1334 ه. ق. و نقش پررنگ بقعه در پیروزی انقلاب اسلامی. در واقع، این حرم در دوره قاجار و پهلوی، مکانی برای تحصن و بست نشینی و پناه جستن به آن از ظلم و ستم حاکمان زمانه بوده است. در نهضت تنباکو، پایگاهی برای مبارزۀ ضد استعماری و در عصر مشروطه، پناهگاه آزادی خواهان مقابل مستبدین بود. در مراحل جنبش مشروطیت، مقبره شاهچراغ مرکز تشکیل بزرگترین گردهماییهای مردمی و انقلابی در برابر شاه قاجار بود. پیش از انقلاب اسلامی نیز، این مکان مقدس، در آگاهی بخشی و تجمعات اعتراضی، نقش مؤثری داشته، که منجر به سقوط حکومت پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی شده است. به طورکلی این حرم مقدس به کرّات به عنوان پایگاه انقلابیون و سدّی محکم در برابر یورش عوامل استبداد داخلی و خارجی، نقش ایفا کرده است.
فخرائی,سیده سوسن و هدایتی نژاد,زینب . (1402). بررسی نقش مقبره حضرت احمد بن موسی(ع)، (شاهچراغ) در حوادث سیاسی از حکومت قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی. رهیافت فرهنگ دینی, 6(دوره جدید شماره 1), 106-121.
MLA
فخرائی,سیده سوسن , و هدایتی نژاد,زینب . "بررسی نقش مقبره حضرت احمد بن موسی(ع)، (شاهچراغ) در حوادث سیاسی از حکومت قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی", رهیافت فرهنگ دینی, 6, دوره جدید شماره 1, 1402, 106-121.
HARVARD
فخرائی سیده سوسن, هدایتی نژاد زینب. (1402). 'بررسی نقش مقبره حضرت احمد بن موسی(ع)، (شاهچراغ) در حوادث سیاسی از حکومت قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی', رهیافت فرهنگ دینی, 6(دوره جدید شماره 1), pp. 106-121.
CHICAGO
سیده سوسن فخرائی و زینب هدایتی نژاد, "بررسی نقش مقبره حضرت احمد بن موسی(ع)، (شاهچراغ) در حوادث سیاسی از حکومت قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی," رهیافت فرهنگ دینی, 6 دوره جدید شماره 1 (1402): 106-121,
VANCOUVER
فخرائی سیده سوسن, هدایتی نژاد زینب. بررسی نقش مقبره حضرت احمد بن موسی(ع)، (شاهچراغ) در حوادث سیاسی از حکومت قاجار تا پیروزی انقلاب اسلامی. رهیافت فرهنگ دینی, 1402; 6(دوره جدید شماره 1): 106-121.