2
کارشناس ارشد علمسنجی، خادمیار رضوی و خادم آستان مقدس حضرت احمدبن موسی الکاظم علیهماالسلام
چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی جبهههای پژوهشی و تحلیل علمسنجی مقالات با محوریت شیعه انجام شده است.637 مقاله نمایه شده در پایگاه استنادی وب آو ساینس طی بازه زمانی 1975 تا 2023 میلادی جامعه آماری پژوهش حاضر را تشکیل داده است. روش پژوهش کاربردی و از نوع توصیفی، تحلیلی و با رویکرد علمسنجی است که با استفاده از تحلیل همرخدادی واژگان، به ترسیم نقشه علمی مقالات شیعه محور پرداخته است. به منظور تحلیل دادهها و ترسیم نقشه علمی و خوشهبندی موضوعات مقالات شیعه محور، از نرم افزار علمسنجی ووس ویوئر استفاده شده است. یافتهها حاکی از روند رو به رشد انتشار مقالات در این حوزه است. تحلیل خوشههای موضوعی نشان میدهد «شیعه و اسلام» از موضوعات داغ، «جنگ و فرقهگرایی» از زمینههای مورد غفلت آینده، و «تروریسم و جنسیت» از محورهای نوظهور هستند. از نظر مشارکت علمی، ایالات متحده با ۱۳۶ مقاله رتبه اول و ایران با ۶۹ اثر رتبه دوم را در اختیار دارند. شبکه همکاریهای علمی در قالب شش خوشه بینالمللی شناسایی شد که از جمله آنها میتوان به همکاری ایران با فرانسه، کره جنوبی و ترکیه اشاره کرد. مقالات شیعه محور در ایران بیشتر به زبان فارسی و در مجلات داخلی منتشر میشوند. از این رو، موانع زبانی و محدودیت نمایهسازی مجلات داخلی در پایگاههای بینالمللی، منجر به کاهش حضور تولیدات علمی ایران در عرصه جهانی شده است. بنابراین این شکاف کمّی بیش از آن که نشاندهنده کمکاری علمی باشد، بیانگر تفاوت در راهبردهای پژوهشی و زیرساختهای نشر بینالمللی است.
